نخستين جشنواره‌ي هنرهاي تجسمي و آييني، باعنوان "به رنگ آب"، شهريورماه سال‌جاري در شهرستان پاكدشت استان تهران، برگزار مي‌شود.

به گزارش گروه دريافت خبر ايسنا، اين جشنواره در دو بخش نمايشگاهي و كارگاهي تدارك ديده و ويژه‌ي اعضاي كانون‌هاي فرهنگي هنري مساجد استان تهران اعلام شده است.

جشنواره‌ي يادشده در بخش نمايشگاهي، به آثاري در رشته‌ي تصويرسازي، گرافيك و نقاشي با موضوع پيامبر اعظم (ص)، اعياد شعبانيه و ولادت امامان معصوم (ص) مي‌پردازد.

در بخش كارگاهي نيز شركت‌كنندگان به مدت يك روز با خلق آثار هنري با موضوعات و تكنيك‌هاي آزاد به رقابت خواهند پرداخت.

مهلت ارسال آثار به بخش نمايشگاهي تا 25 مردادماه اعلام شده است و تنها هنرمندان 14 تا 29 سال در جشنواره يادشده مي‌توانند شركت كنند.

برپايي نمايشگاه بزرگ پژوهشي آثار ديده نشده‌ي سده‌ها‌ي 12 و 13هجري قمري ايران و دوران افشاريه، زنديه و قاجاريه، تمديد نمي‌شود.

به گزارش خبرنگار بخش هنرهاي تجسمي خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا)، اين نمايشگاه كه از 29 خرداد تالارهاي مجموعه‌ي صبا را دربر گرفته است، قرار است تا نيمه‌ي مردادماه جاري برپا باشد.

محسن زارع - رييس موسسه فرهنگي هنري صبا - به خبرنگار ايسنا تاكيد كرد كه به‌خاطر تعهداتي كه در جريان امانت گيري آثار از موزه ها و گنجينه‌هاي مختلف داده شده و نيز درگيري سازمان‌ها و دستگاه‌هاي مختلف در جريان برپايي تمديد مهلت برپايي نمايشگاه ميسر نيست.

آثار "نمايشگاه پژوهشي مروري بر هنرهاي تصويري سده‌ي 12 و 13هجري قمري - افشاريه، زنديه و قاجاريه-" را كه موسسه‌ي مجموعه‌ي صبا و فرهنگستان هنر با هدف معرفي ميراث فرهنگي و هنر اين دوره‌هاي تاريخي ايران زمين، برنامه‌ريزي، تدارك و جمع‌آوري كرده‌ كه نخستين‌بار است به‌نمايش عمومي گذاشته ‌شده‌اند.

بنا بر اين گزارش اما برپايي نمايشگاه منتخبي از پوسترهاي نسل پنجم طراحان جوان گرافيك ايران در گالري‌هاي اين موسسه‌ي فرهنگي تدارك ديده شده است با تاخيري ده روزه همراه است.

برگزاركنندگان اين نمايشگاه، انتخاب آثار و نيز آماده شدن كتاب پوسترهاي نسل پنجم را دليل اين تعويق اعلام كردند.

نمايشگاه يادشده با هدف ارايه‌ي تازه‌ترين تجربه‌ها و دستاوردهاي هنر گرافيك در كشور، قرار بود از 24 مرداد‌ تا نهم شهريورماه سال‌جاري، برگزار ‌شود، اما برگزاري آن به چهارم شهريورماه سال جاري موكول شده است.

نمايشگاه پوسترهاي نسل پنجم، دربرگيرنده‌ي برگزيده‌هاي پوستر نسل پنجم گرافيك ايران - متولدان دهه‌ي 50 و 60 - بازتاب كوشش،‌ زبان و نگاه يك جريان پيشرو در هنر پوستر امروز ايران خواهد بود.

بنا بر اين گزارش، گويا در پي دعوت از طراحان اين نسل، از ميان 2342 اثر ارسالي از سوي 323 هنرمند، تعداد 246 اثر براي شركت در نمايشگاه شد؛ اين آثار در دو بخش چاپ شده - سفارشي - و چاپ نشده در رده‌هاي سني متولدان دهه‌هاي 50 و 60 به‌نمايشگاه راه يافته است.

انتهاي پيام

 

به گزارش خبرنگار بخش هنرهاي تجسمي خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا)، اين هنرمند گرافيست و عضو انجمن طراحان گرافيك ايران، با راي اعضاي شوراي هماهنگي، امرالله فرهادي دبير دوسالانه و نيز مسوول مركز هنرهاي تجسمي وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي، در نشستي بدون حضور خودش، به سمت رياست نهمين دوسالانه پوستر تهران منصوب شده بود.

وي در اين‌باره به خبرنگار ايسنا توضيح داد كه ترجيح مي‌دهد اين سمت را نپذيرد و كسان ديگري را كه در انجمن فعاليت مي‌كنند براي اين مسووليت پيشنهاد كند.

به‌گفته‌ي او تاكنون دراين‌باره اقدامي نكرده و لطفي غيابي شامل حال وي شده است و او نيز ترجيح مي‌دهد كساني كه در انجمن طراحان گرافيك ايران فعاليت بيشتري دارند، مسووليت را بپذيرند.

وي توضيح داد كه گرافيك بخشي از كار اوست نه همه‌ي كارش؛ بنابراين حق حكم مي‌كند كه كسان ديگري باشند، هرچند كه اعطاي اين مسووليت به‌خاطر سابقه‌ي كار و تدريس دانشگاهي او باشد؛ اما انصاف و وجدانش چنين حكمي را نمي‌پذيرند.

اين عضو انجمن طراحان گرافيك ايران با تاكيد بر اينكه 100 درصد اين مسووليت را نخواهد پذيرفت، گفت اگر بتوانم مجابشان كنم، صلاح نمي‌دانم خودم رييس باشم؛ او در عين حال تصريح كرد كه دبيري دوسالانه با رياست آن فرق دارد. رياست به اعتبار شخصيت حقيقي هر فرد است كه اعتبار دوسالانه محسوب مي‌شوند.

احصايي تاكيد كرد كه آن‌چه به‌عنوان فراخوان منتشر شده، صحيح است، اما اذعان داشت كه اعلام رسمي آن با تاخير همراه خواهد بود.

او از احتمال تعيين سرنوشت رياست و فراخوان دوسالانه تا هفته‌ي آينده خبر داد.

بنا بر اين گزارش، در حالي كه تنها به شركت كنندگان تا ‌16 شهريورماه ‌سال جاري براي شركت در دوسالانه‌ي نهم كه قرار است 16 مهرماه 85 در مجموعه‌ي صبا برگزار شود، فرصت داده شده است، تنها نسخه‌ي منتشر شده از فراخوان دوسالانه‌ي يادشده در يكي از سايت‌هاي گرافيكي حذف شده است.

بر اساس اعلام ابراهيم حقيقي و قباد شيوا از ايران، وانگ ژو از چين، احسان عنتابي از سوريه، آندري لوگوين از روسيه، دانيلا هاوفه و دتلف فيدلر - سايان - از آلمان و ورنر يکر از كشور سوييس آثاري را كه مصطفي اسداللهي، سيدمحمد شريفي، قباد شيوا، رضا عابديني، سيدمحمد فدوي، فرشيد مثقالي، عليرضا مصطفي‌زاده، مسعود نجابتي و علي وزيريان انتخاب مي‌كنند، داوري خواهند كرد.

شوراي طرح برنامه اين دوسالانه‌ي 27 روزه را نيز مجيد عباسي، رضا عابديني، ابراهيم حقيقي، امرالله فرهادي و مصطفي اسداللهي تشكيل داده‌اند.

قرار است 600 تا 700 پوستر شركت‌كننده در دور جاري دوسالانه‌، تالارهاي خيال،‌ آيينه و خيال شرقي مجموعه‌ي صباي فرهنگستان هنر را دربر گيرند.

انتهاي پيام

تهران- خبرگزاري ميراث فرهنگي_ فرهنگ_ جلسه بررسي طرح لباس قضات در قوه قضاييه برگزار شد و اعضا با طرح هاي اتحاديه خياطان موافقت نکردند.

سالانه جهانی تصویرسازی . تهران . آبان ماه 1385 . خانه هنرمندان ایران

به کوشش گروه لک لک هر شش ماه یک بار دو نمایشگاه جهانی تصویرسازی با عناوین مختلف در ایران برگزار خواهد شد .  در اولین فراخوان  این گروه  ( فیل و سه نقطه ) موضوع کار برای نمایشگاه است که 28 آبان 85 در خانه هنرمندان برگزار میشود 

شرایط شرکت :  ارتباط فیل با سه نقطه      .      آثار باید به صورت 25 در 25 سانتی متر ارسال شوند      .      تکنیک آزاد      .      هرشرکت کننده مجاز به ارسال تنها یک اثر است      .      آثار به انجمن تصویرگران کتاب کودک ارسال شوند : خیابان خرمشهر ( آپادانا) جنب شرکت لیزینگ صنعت و معدن . پلاک 91

آخرین مهلت ارسال آثار : 15 شهریور

خبر تحلیلی "رسم" : بدنبال حوادث دیروز لبنان ، نیم‌تای بالای صفحه اول روزنامه‌های امروز ، متفاوت صفحه‌آرایی شد. روزنامه جام‌جم و شرق ، از این منظر موفق‌تر بودند. بویژه جام‌جم که با حفظ روحیه لی‌آوت ژورنالیستی ، از نزدیک شدن به شکل و شمایل روزنامه‌های ورزشی ، دوری کرده است.

در مناسبت‌های خاص ، صفحه‌آرایی نیم‌تای بالای صفحه اول را ، می‌توان متاثر از خبرها و حوادث تغییر داد ، به شرطی که کلیشه نشود.

اساسا انعطاف‌پذیری یونیفرم صفحه اول ، یک ویژگی ممتاز برای گرافیک روزنامه به حساب می‌آید. بطور مثال وقتی فضای "تیتر یک" را ، یک سطر و شش ستون در نظر می‌گیریم ، در مواقع خاص و متناسب با خبر ، ممکن است در هشت ستون و دو سطر پیاده شود. این انعطاف‌پذیری نباید به گونه‌ای باشد که خواننده روزنامه ، احساس کند شکل و قیافه آن بهم ریخته و "متشتت" است ، بلکه برعکس بایستی "متنوع" تلقی شود.

از این دست انعطاف‌پذیری‌ها ، می‌توان به تنوع اندازه "عکس یک" در همین نیم‌تای بالای صفحه اول روزنامه‌ها اشاره کرد که گاهی عمودی و دو ستونی است و گاهی افقی و چهار ستونی. اما هیچ‌گاه صفحه اول روزنامه بهم ریخته احساس نمی‌شود.

شماره مرداد مجله صنعت چاپ منتشر شد. در این شماره نیز مطالب مفیدی برای طراحان گرافیک وجود دارد : رزولوشن آنچنان که هست ، مدلی برای مديريت و گردش كار در چاپخانه‌های فردا ، اسکنرهای فرمت بزرگ و . . .

دویست و هشتاد و نهمین شماره صنعت چاپ در 200 صفحه و به قیمت 1200 تومان عرضه شده است. بخشی از مطالب را می‌توانید در سایت صنعت چاپ ببینید : اینجا

سيزدهمين جشنواره‌ي هنرهاي تجسمي جوانان كشور شهريورماه جاري در استان اردبيل برگزار مي‌شود.

به گزارش خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا)، مدير كل فرهنگ و ارشاد اسلامي استان اردبيل با اعلام اين خبر افزود: اين جشنواره با هدف ايجاد رقابت در عرصه‌ي خلاقيت‌هاي هنري و ارتقاي سطح آموزش هنرجويان، آشنايي با پيشرفت‌هاي هنري جهان و ارايه آموزش‌هاي لازم با حضور 220 نفر از هنرمندان سراسر كشور در مقطع سني 26 - 19 سال از 17 - 11 شهريورماه در اردبيل برگزار مي‌شود.

اصغر تقي‌زاده شكيبا اضافه كرد: شركت كنندگان در رشته‌هاي نقاشي، طراحي، گرافيك، نگارگري، كاريكاتور، خوشنويسي، سفالگري،‌ مجسمه‌سازي، پوستر تذهيب، و رنگ روغن به رقابت خواهند پرداخت و در پايان اين جشنواره به آثار برتر لوح تقدير و جوايزي اهدا مي‌شود.

وي از برگزاري نمايشگاه هنرهاي تجسمي كشور در محل مجتمع فرهنگي هنري فدك اردبيل همزمان با اين جشنواره خبر داد و گفت: تجليل از اساتيد و هنرمندان هنرهاي تجسمي استان اردبيل از برنامه‌هاي جنبي جشنواره هنرهاي تجسمي كشور است.

مدير كل فرهنگ و ارشاد اسلامي استان اردبيل به برگزاري كارگاه آموزش هنرهاي تجسمي در ميادين و مناطق مختلف استان اشاره و تصريح كرد: اساتيد و هنرمندان سراسر كشور در اين كارگاه آموزشي درباره‌ي طراحي و نصب تنديس‌هاي متناسب با وضعيت فرهنگي و هنري استان را بررسي و پيشنهادات و طرح‌هاي خود را رايه مي‌كنند.

تقي‌زاده سهم هر استان را در اين جشنواره سه اثر هنري برشمرد و گفت: هنرمندان سراسر كشور مي‌توانند آثار هنري خود را تا پايان روز 23 مردادماه براي شركت در اين جشنوراه ارسال كنند.

وي از برگزاري جشنواره خوش‌نويسي "رسالت نبوي" طي ماه جاري خبر داد و افزود: اين جشنواره از 21 تا سي‌ام مردادماه با حضور خوش‌نويسان استان اردبيل در راستاي اشاعه سيره نبوي و سخنان گهربار پيامبر اكرم (ص) و به مناسبت سال پيامبر اعظم (ص) برگزار خواهد شد و هم‌زمان با سي‌ام مرداد مبعث حضرت رسول اكرم (ص)، نمايشگاه آثار خوش‌نويسي اين جشنواره در نگارخانه مجتمع فرهنگي و هنري فدك اردبيل برپا و به منتخبان جشنواره هدايايي اهدا مي‌شود.

براساس اعلام دبیرخانه سومین کتاب سال گرافیک دانشجویی ، مرحله تولید هنری این کتاب‌ها ، دیروز (7/5/85) به پایان رسید. طبق برنامه زمان‌بندی تولید کتاب سال ، دهم مرداد ، پایان این مرحله در نظر گرفته شده بود که سه روز زودتر از برنامه به پایان رسید. مرحله تولید هنری شامل حروف‌نگاری ، ویرایش ، طراحی و صفحه‌آرایی است.

این دبیرخانه همچنین اعلام کرده است هر دو کتاب (کتاب نشانه و کتاب پوستر) ، امروز به کتابخانه ملی تحویل داده شده تا مرحله فهرست‌نویسی پیش از انتشار (فیپا) انجام شود. این مرحله دو تا سه هفته به طول می‌انجامد.

 

در این دو کتاب ، علاوه بر آثار منتخب دانشجویان ، گفتگوهایی نیز با داوران و استادان در خصوص موضوعات مرتبط با نشانه و پوستر ، به چاپ خواهد رسید.

سومبن کتاب سال گرافیک دانشجویی به دو تن از بزرگان گرافیک نوین ایران ، تقدیم شده که تعدادی از آثار و شرح مختصر زندگی‌شان در این دو کتاب آورده شده است.

دبير چهارمين دوسالانه‌ي نقاشي جهان اسلام خبر داد چهارمين دوسالانه‌ي نقاشي جهان اسلام گالري و بخش‌هاي مستقلي را به نقاشي كشورهاي مراكش، تاجيكستان و بنگلادش اختصاص مي‌دهد.

سيدمهدي حسيني در گفت‌وگو با خبرنگار بخش هنرهاي تجسمي خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا)،‌ توضيح داد: اين دوسالانه در چهارمين دور برگزاري براي نخستين‌بار بخش‌هاي مستقل و جداگانه‌ را به هنر اين كشورهاي اسلامي اختصاص داده است.

وي با اشاره به اين كه در دور جاري دوسالانه، نداشتن محدوديت مكاني باعث شده تا حداكثر تعداد آثار به پنج قطعه با حداكثر اندازه سه متر برسد، افزود: توجه به نسل جوان اولويت چهارمين دوسالانه‌ي نقاشي جهان اسلام است؛ چراكه با توجه به احتمال برگزار نشدن دوسالانه‌ي متعارف نقاشي ايران، به‌اين ترتيب، فضاي بروز به هنرمندان جوان داده شود.

سي‌ويكم تيرماه سال‌جاري آخرين مهلت ارسال آثار است؛ حسيني گفت: با گشايش نمايشگاه، داوران خارجي به تهران مي‌آيند و چند روز پس از برپايي، برگزيدگان معرفي مي‌شوند.

وي دليل اين شيوه‌ي اعلام را ايجاد فضاي قضاوت عمومي درباره‌ي انتخاب‌ها تا پايان نمايشگاه عنوان كرد.

دوسالانه‌ي نقاشي جهان اسلام براساس اعلام و انتشار فراخوان از هشتم آبان تا 22 آذرماه سال‌جاري در بخش آزاد و خيال شرقي به ارايه‌ي ويژگي‌هاي نقاشي معاصر جهان اسلام - كشورهاي اسلامي و جوامع اسلامي در كشورهاي غير اسلامي مي‌پردازد.

ايرج اسكندري، محمدعلي ترقي جاه، مهدي حسيني، ‌حبيب‌الله صادقي و مصطفي گودرزي، شوراي علمي و انتخاب را تشكيل داده كه با اضافه شدن سه داور خارجي كه هنوز نام‌شان اعلام نشده، به اين تركيب، داوري نهايي آثار دور چهارم دوسالانه‌ي نقاشي جهان اسلام انجام مي‌شود.

يك گرافيست اهل روسيه، نخستين پوستر را به دبيرخانه جايزه‌ي جهاني اديان توحيدي فرستاد.

 در هفتمين نشست شوراي برگزاري جايزه جهاني اديان توحيدي نخستين اثر ارسال شده به دبيرخانه اين جايزه كه متعلق به يك هنرمند روس بود، كد گذاري شد.

همچنين در اين نشست سيدمحسن هاشمي - مدير اجرايي جايزه جهاني اديان توحيدي-، گزارشي را از مجموعه فعاليت‌هاي انجام شده ارايه كرد.

سفارش ساخت تنديس جشنواره با الهام از لگوي جايزه و نيز بررسي طرح‌هاي پوستر مسابقه و انتخاب دو طرح از ميان آنها، ديگر ديگر مسائل مطرح شده در اين نشست بودند.

مراسم پاياني واعلام برگزيدگان مسابقه پوستر جايزه‌ي جهاني اديان توحيدي، هم‌زمان با تولد حضرت مسيح (ع) برگزار خواهد شد.

انتهاي پيام

يك گرافيست اهل روسيه، نخستين پوستر را به دبيرخانه جايزه‌ي جهاني اديان توحيدي فرستاد.

 در هفتمين نشست شوراي برگزاري جايزه جهاني اديان توحيدي نخستين اثر ارسال شده به دبيرخانه اين جايزه كه متعلق به يك هنرمند روس بود، كد گذاري شد.

همچنين در اين نشست سيدمحسن هاشمي - مدير اجرايي جايزه جهاني اديان توحيدي-، گزارشي را از مجموعه فعاليت‌هاي انجام شده ارايه كرد.

سفارش ساخت تنديس جشنواره با الهام از لگوي جايزه و نيز بررسي طرح‌هاي پوستر مسابقه و انتخاب دو طرح از ميان آنها، ديگر ديگر مسائل مطرح شده در اين نشست بودند.

مراسم پاياني واعلام برگزيدگان مسابقه پوستر جايزه‌ي جهاني اديان توحيدي، هم‌زمان با تولد حضرت مسيح (ع) برگزار خواهد شد.

انتهاي پيام

 

اگرحتی عده ای مرتضی ممیز را به عنوان پدر گرافیک مدرن در ایران نپذیرند، بدون شک نمی توانند او را در رأس ساختارهای اجتماعی و فعالیت های مدنی طراحان گرافیک ایران نادیده بگیرند^۱. اغلب چارچوب های مدنی در حوزه ی گرافیک در سه دهه ی گذشته به همت و هدایت مرتضی ممیز شکل گرفته اند، جریان های هنری با مدیریت یا حمایت او برگزارشده اند و سیاست های کلان کشوری (همان اندکی که سراغ داریم) با مشاوره ی او به سرانجام رسیده اند^۲. به تعبیر من و از منظری متفاوت «پدر گرافیک ایران» لقبی درخور شأن و مقام مرتضی ممیز در گرافیک ایران است. سال ها حضور ممیز در رأس گرافیک ایران وجهه ای پدرانه به او داده بود. مرتضی ممیز گرافیک ایران را بر پایه ی نظام های پدرسالارانه هدایت می کرد. اما نمی توان به راحتی در این باره قضاوت کرد. شاید هدایت جامعه ای از این دست و با این کیفیت، به غیر از اعمال هدایت های پدرسالارانه غیرممکن می نمود. در واقع صحبت در این باره ما را به جامعه شناسی جوامع و توده ها در ایران می کشاند که هم از حوصله ی بحث ما خارج است و هم از حوزه ی تخصص من. به هر تقدیر فارغ از چرایی و چگونگی اش، فضای گرافیک ایران در سه دهه ی گذشته در سایه ی مناسبات پدرسالارانه قرار داشته است.^۳

شرف ما از توفيق مهمتر بود
هفته نامه «توفيق» محبوب ترين مجله طنز پيش از انقلاب بود. گاهى از خودش هم عبور مى كرد؛ وقتى توقيف مى شد مردم شايع مى كردند كه به خاطر فلان شعر يا كاريكاتور- كه هيچ گاه در توفيق چاپ نشده بود- توقيف شده است. مديران اين مجله هم هيچ وقت نتوانستند شايعات مردم را تكذيب كنند. مى گذاشتند تا مردم خود در خيال، لودگى ها و مسخرگى ها با دستگاه شاهنشاهى را در آن شماره خيالى توفيق تصور كنند و دلخوش باشند كه نشريه اى توانسته تا آخر خط در جنگ با دستگاه پيش برود.توفيق بارها توقيف شد و محبوبيت نجاتش داد. حتى اگر روى جلد كاريكاتور شاه چاپ مى شد كه سيبى از درخت قانون اساسى كنده است و آن سوتر غلامان دربارش دارند خود درخت را از ريشه در مى آورند و زير درخت از قول سعدى نوشته شده «اگر زباغ رعيت ملك خورد سيبى / برآورند غلامان او درخت از بيخ»، كسى كارى با برادران توفيق نداشت. اصلاً شاه خودش توفيق خوان بود. آخرين دوره اى كه توفيق منتشر مى شد، به انقلاب اسلامى ختم شد. پس از آن ديگر توفيق نيامد تا اينكه گل آقا منتشر شد و نسخه ديگرى بود براى نشريات فكاهى در شرايط جديد و برخى از توفيقى ها در آن مشغول شدند. عباس توفيق كوچكترين فرد از جمع برادران توفيق سردبير آخرين دوره مجله بعد از كودتا و پيش از انقلاب بود. با او در اوايل تيرماه در گوشه اى از رستوران هتل هماى تهران گفت وگو كرده ايم. حرف ها از ساعت ۹ شب شروع شد و تا يك صبح ادامه داشت. عباس توفيق در دانشگاه سوربن فرانسه، هم دوره و دوست صميمى على شريعتى هم بوده است. مصاحبه كه تمام شد، تازه از آخرين روزهاى زندگى شريعتى پرسيديم كه هميشه در ابهامى تاريخى پنهان بوده است. بايد ساعت ۷ صبح بيدار مى شد اما نشست و پاسخ داد. در گفت وگو با عباس توفيق، محمد رهبر، مهدى افروزمنش و سعيد اركان زاده يزدى از گروه اجتماعى شرق شركت داشتند.
توفيق سرحال و سرپا است. بعد از انقلاب در آمريكا بوده و كتاب هايى نوشته و مى گويد در اين دوران اغلب وقتش را در تربيت فرزندان گذرانده است. شعار روى جلد مجله توفيق برازنده خود او نيز هست: و من الله التوفيق و عليه التكلان.

•شما و برادرتان آقاى توفيق در سال هايى كه مجله توفيق در مى آمد سرآمد طنز ايران بوديد. سال هاى دور و درازى از انتشار توفيق گذشته و تنها شايد نسل ميانسالى آن را به ياد داشته باشند. بعضى ها حتى نمى دانند كه توفيق نام يك فرد بوده كه بعد از آن روى يك مجله گذاشته شده است. دوست داريم از خودتان و برادرتان بگوييد و اينكه اصلاً توفيق چگونه شكل گرفته است؟
بگذاريد از دو كتابى كه نوشته ام و ترجمه هم شده و در پاييز امسال منتشر خواهد شد شروع كنم. از اين راه به تاريخچه و چگونگى پيدايش توفيق هم خواهيم رسيد. يكى از كتاب ها تز دكتراى بنده در دانشگاه سوربن فرانسه است. اين اولين كتاب در رشته جامعه شناسى مطبوعات است و درس اختصاصى من بود، زمانى كه در دانشگاه علوم ارتباطات تدريس مى كردم. من در فرانسه درباره اين رشته هر چه تلاش كردم كسى را گير نياوردم كه با او تزم را بگيرم. حميد مولانا يكى از دوستانم در آن زمان در آمريكا دانشجوى روزنامه نگارى بود. نامه اى به او نوشتم و تقاضا كردم كه اگر تحقيقى يا كتابى در رشته جامعه شناسى مطبوعات در آمريكا وجود دارد به من معرفى كند. در جوابم نوشت كه چيزى يافت نمى شود و شايد چند مقاله در اين زمينه نوشته شده باشد. من سعى داشتم با ديد جامعه شناسى روى مطبوعات كار كنم و همين طور از راه بررسى مطبوعات جامعه را بشناسم. عنوان تزم «نقش مطبوعات فكاهى و طنزآميز در جامعه ايرانى» بود. چون اين رشته جديد بود فقط حدود شش ماه روى فهرست كتابم مطالعه كردم. در اين كتاب مقدار زيادى از آثار خودم و همكاران ديگرم را در روزنامه توفيق هم ترجمه كردم. اطلاعات زيادى هم درباره طنز فارسى و مطبوعات طنز و تاريخچه مطبوعات فكاهى نوشتم. نوشتن كتاب از ۱۳۳۹ تا ۱۳۴۱ طول كشيد. من اولين فصل كتاب را نوشته بودم و چون فكر مى كردم فرانسوى ها خيلى از ما جلوترند، خيلى رويش كار كرده بودم. پيش استاد كه رفتم گفت يك راهنمايى مى توانم به تو بكنم و آن اينكه بقيه اش را هم عين همين فصل بايد بنويسى. فهميدم كه فصل اول را پرملات گرفته ام و تا آخر بايد با همين محتوا جلو بروم. اين شد كه خيلى روى اين كتاب كار كردم. در جلسه دفاعيه تز هم به جاى سه استاد پنج استاد حضور داشتند. يكى از آنها يك مستشرق معروف فرانسوى بود و در جلسه دفاعيه گفت كه من توانسته ام با اين كتابم ثابت كنم كه برخلاف نظر منتسكيو كه مى گويد آب و هواى خشك و سوزان روى روحيه ايرانى ها تاثير گذاشته و آنها را بيگانه از طنز نگه داشته است، ايرانى ها در شيرينى طنز بسيار جلوتر از فرانسوى ها هستند. يكى ديگر از استادان هم گفت كه اين تز در دايره المعارف اسلامى فرانسه به عنوان يكى از منابع و مآخذ معتبر طنز فارسى نام برده شده و از آن نقل قول خواهد شد. سرانجام تزم با درجه اى بسيار افتخارآميز تصويب شد، البته يك سرى ايرادات شكلى و ملالغتى هم از كتاب گرفته شد. ساير كتاب هايى كه پس از اين كتاب هم نوشتم ادامه همان اتود دانشگاهى است. كتاب من يك كتاب ژورناليستى نيست، در عين اينكه بسيار شيرين است روى اصول يك كتاب دانشگاهى جلو رفته است.

•نوشتن كتاب سه سال طول كشيد؟
بله، اتفاقات جالبى هم حين كار شكل گرفت. يكى از اين اتفاقات درباره سانسور بود. كتاب كه فصل به فصل پيش مى رفت من به فصلى درباره سانسور رسيدم. ما هم كه در مطبوعات ايران عقده سانسور داشتيم. گفتم كه در اين سوى دنيا كسى از اوضاع ما خبر ندارد. شروع كردم به نوشتن هر آنچه سانسور در كشور اتفاق مى افتاد. فحش را به ساواك و سانسورچى و محرمعلى خان كشيدم. يك بار ديدم كه استاد راهنمايم به من مى گويد من ژنرال پاكروان رئيس ساواك را مى شناسم. گفتم اى داد بيداد. ما توى ايران سعى كرديم كسى نفهمد كه چگونه فكر مى كنيم و حالا اينجا دستم رو شده است. شروع كردم به چاخان كردن كه بله، خود پاكروان آدم خوبى است اما استاد فهميد. خنديد و گفت كه پسرم من هيچ وقت يك دانشجوى آزاديخواهم را به رئيس يك پليس سياسى نمى فروشم، خيالت راحت باشد. شاه چندبار استاد راهنمايم را كه رئيس موسسه سنجش افكار عمومى دولتى فرانسه بود دعوت كرده بود به ايران و بودجه هاى چند ميليون فرانكى هم به او پيشنهاد داده بود كه ايران نيز يك مركز افكارسنجى داشته باشد. البته كار صحيحى بود و شاه به آن احتياج هم داشت چون فكر مى كرد همه بله قربان گو و مطيع هستند. من هميشه به فرانسه كه مى رفتم ناهارى هم با استادم مى خوردم. يك بار استادم احسان نراقى كه آن زمان مسئول شاخه جوانان يونسكو بود را هم به ناهار دعوت كرده بود. به احسان مى گفت كه من هر موقع به ايران مى روم از نزديكان شاه مى شنوم كه او تنها روزنامه اى را كه در سفر و حضر مى خواند توفيق است. اما من استاد راهنماى توفيق بوده ام و از محتواى روزنامه توفيق خبر دارم كه همه اش فحش و بد و بيراه و انتقاد و مخالف دستگاه است. متعجبم كه چطور شاه تنها اين روزنامه مخالف را مى خواند. گفتم كه استاد خيلى ساده است، شما هر وقت كه به ايران مى آييد با من تماس نمى گيريد چون مى دانيد ما مغضوب دستگاهيم. زد زير خنده. گفتم كه او شما را به ايران دعوت مى كند تا بياييد يك موسسه سنجش افكار هم در ايران درست بكنيد، اما من مى دانم كه شما به شاه چه جوابى داده ايد. گفت چه جوابى دادم؟ گفتم كه گفته ايد اين كار فايده اى ندارد چون گروه هاى فشار نتايج نظرسنجى ها را تحت تاثير قرار مى دهند و گزارش صحيحى از موسسه بيرون نمى آيد و اين هدر دادن هزينه ها است. استادم گفت بله اما اين چه ربطى به حرف هاى ما دارد. گفتم ربطش اين است كه شاه از طريق پدرش، نخست وزيرش، وزراى اطلاعاتش، وزيرانش، شهربانى اش و همه فهميده است توفيق تنها روزنامه اى است كه هرچه مى نويسد نظر مردم است. تنها روزنامه اى هم است كه از هيچ جا پول نمى گيرد. شاه به جاى اينكه ميليون ها فرانك به شما بدهد تا برايش سنجش افكار عمومى بكنيد، يك تومان مى دهد و يك نسخه توفيق مى خرد و خودش مى خواند و مى خندد، زنش مى خواند و مى خندد و نبض افكار عمومى هم به دستش مى آيد. استادم زد زير خنده و به احسان گفت كه اين توفيق خيلى چيزها سرش مى شودها. اين واقعيتى بود كه از طريق رجال مختلف هم به ما اثبات مى شد. براى مثال آقاشجاع  ملايرى رئيس شركت واحد اتوبوسرانى خودش تعريف مى كرد كه رفته بوده پيش شاه و گفته بوده كه قربان وضع اتوبوسرانى خيلى عالى شده و مردم هم همه راضى هستند. شاه برگشته گفته پس چرا توفيق از شما انتقاد مى كند.
گفته بود قربان اينها رشوه مى خواهند. اما شاه گفته بود كه اتفاقاً توفيق تنها روزنامه اى است كه نه تنها رشوه نمى گيرد كه حتى سهميه آگهى دولتى كه پايه اش را دكتر مصدق گذاشته نمى گيرد. آقا شجاع گفته بود كه طرح جديدى داريم و اگر آن اجرا شود حتماً توفيق هم تعريف مى كند. شاه گفته بود كه بايد ديد و ماندنش در شركت واحد را به اين شرط قبول كرده بود كه توفيق هم از او تعريف كند. بعدها آمده بود به ما هم رشوه بدهد كه قبول نكرديم و تنها پذيرفتيم در يك جلسه هيات تحريريه با حضور همه اعضا شركت داشته باشد. رئيس شركت واحد با طرح جديد اتوبوسرانى هم به جايى نرسيد و اصلاً اوضاع بدتر شد. چون تا پيش از آن مردم با يك خط مى توانستند به همه جا بروند و با طرحى كه آقاشجاع ريخته بود، خط ها نصف شده بود و مردم براى رفتن به هر جايى بايد دو تا خط را سوار مى شدند. در آن موقع مطالبى با عنوان «نفرين نامه كفاش خراسانى» چاپ مى شد. براى انتقاد به شركت واحد يك جزوه اى چاپ كرديم و در آن مطلبى نوشتيم به نام «نفرين نامه مسافر تهرانى» و اصلاً يك شماره ويژه اتوبوسرانى هم چاپ كرديم. بعدها هم با چاپ يك سند گزارش ساليانه اتوبوسرانى، با حرف هاى خودش ثابت كرديم كه چقدر پول دزديده بوده است. آن موقع شاه يك سازمان حسابرسى شاهنشاهى هم در كنار حسابرسى كل كشورى درست كرده بود و براى اينكه گل كند اولين جايى كه بازرسى مى شد را هم اتوبوسرانى تعيين كرده بود.

•تاثيراتش چه بود؟ مطالبى كه شما در توفيق مى نوشتيد تاثيرى هم داشت؟
بله، همين را دارم مى گويم. توفيق روزنامه اى بود كه مردم مى خواندند و به آن اعتقاد هم داشتند. 
 
•تيراژش چقدر بود؟
ثابت نبود. بستگى به فصل يا به اول ماه كه مردم حقوق مى گرفتند يا آخر ماه داشت. آن موقع تيراژ توفيق ۵هزار بود و حداكثر مى شد يك تومان و مردم هم خيلى وضع مالى شان ناجور بود. اول برج كه حقوق مى گرفتند تيراژ توفيق بالا مى رفت. تيراژ بسته به كاريكاتور روى جلد هم بود. شماره هايى بود كه توفيق بسيار فروش داشت و شماره بعدى هم درنمى آمد و همان تجديد چاپ مى شد و مردم مى خريدند. تيراژ معمولاً از ۲۰ تا ۱۰۰هزار تا بود. در آن موقع مردم روزنامه خوان نبودند، سوادشان كم بود و جمعيتى هم نبود و اين تعداد تيراژ خيلى بود. غير از تيراژ آنچه براى يك روزنامه مهم است اين است كه چند نفر از مردم، چقدر از روزنامه را مى خوانند و چقدر حرف هاى آن را قبول دارند. خلاصه اينكه اسنادى كه بعدها از سوى بازرسى شاهنشاهى به طور خصوصى منتشر شد نشان داد كه اتوبوسرانى به تمام روزنامه ها رشوه مى داده است كه از اين شركت و شخص آقاشجاع ملايرى تعريف كنند و بگويند چقدر مردم از آن راضى هستند. در راس ليست سياهى كه اين شركت هم داشته، روزنامه توفيق بوده است. بعدها با پاكروان كه مغضوب دستگاه شده بود صحبت مى كردم مى گفت آن زمانى كه مردم اتوبوس ها را آتش زدند و آشوب شده بود، شاه از آقاشجاع پرسيده بود محركين اين حركت چه كسانى بوده اند و آقاشجاع گفته بود توفيق و پاكروان مى گفت كه شانس آورديم بلايى سرمان نيامد. براى اتوبوسرانى آشوبى درست شد. آقاشجاع كه زودتر از شركت درآمد و توى شيلات رفت و رئيس بعدى را دستگير كردند، چند وكيل مجلس را گرفتند. در جريان محاكمه هم در چند شماره مختلف عكس هايى چاپ كرديم و متلك هايى گفتيم و جد و آباى اتوبوسرانى را جلوى چشمشان آورديم.

• شما دو كتاب آماده چاپ به زبان فارسى داريد؟
بله، كتاب ديگرى كه پس از تز دكترايم با فاصله كوتاهى در پاييز منتشر خواهد شد كتاب «توفيق چرا توقيف شد» است. اين معمايى براى ملت ايران و روزنامه نگاران است كه توفيق به چه علتى توقيف شد. چون ما را يك مرتبه غافلگير كردند و نگذاشتند كه به مردم دليل توقيف شدن را اطلاع بدهيم. بعدها هم نمى توانستيم اين كار را بكنيم و تنها اعلاميه اى خيلى مختصر نزديك به انقلاب از طرف ما در روزنامه ها چاپ شد. برگرديم به سئوال اول شما كه اصلاً توفيق چگونه شكل گرفت. در زمان احمدشاه قاجار توفيق منتشر شد و موسسش شادروان حسين توفيق بود. اكثراً تصور مى كردند حسين توفيق پدربزرگ  ما است اما دايى ما بود.

• اصليت شما كجايى است؟
ما توفيق ها اهل همه جا هستيم. اما تا جايى كه خودم يادم است، خودم و پدر و پدربزرگم تهرانى هستيم. البته زمانى كه در ايران وبا شيوع پيدا كرده بود، پدربزرگم خانواده را به كربلا مى برد. پدرم در كربلا به دنيا مى آيد اما وبا كه تمام مى شود دوباره به تهران برمى گردند. چون ما سمبل مان را هم كاكا توفيق درست كرده بوديم خيلى ها فكر مى كردند شيرازى هستيم يا اينكه چون روزنامه فكاهى بود تصور مى كردند اصفهانى هستيم اما از زمان پدربزرگم بچه پاچنار تهران هستيم.
جلال آل احمد در گذر قلى مى نشست و پدرش پيش نماز مسجد سر كوچه ما بود. استاد جمالزاده معلم فرانسه باباى من بوده و توى سيد نصرالدين مى نشسته است. محيط پاچنار هم محيط زندگى يك طبقه متوسط بوده كه مردمش بازارى بوده اند.
خلاصه اينكه مرحوم توفيق روزنامه را شروع و اعلام مى كند كه روزنامه را براى طبقات محروم كشور درآورده است. توفيق يك روزنامه فكاهى و طنزآميز بوده است. مثلاً آن موقع چون مردم به اخبار مجلس توجه داشتند، اخبار مجلس را به صورت شعر و منظوم مى نوشته است. بعد هرچه بيشتر مى گذرد و دوره رضاشاه مى رسد و اوضاع خراب مى شود، او روزنامه را بيشتر ادبى مى كند. از سال ۱۳۱۱ به كل ادبى مى شود و مقدارى بخش هاى فكاهى هم داشته است. در سال ۱۳۱۷ دو  مرتبه مى رود روزنامه را صرفاً فكاهى درمى آورد. اين زمان يك دوره بسيار جالب در نشريات طنز فارسى است. او روزنامه را در هشت صفحه منتشر مى كند و جوان �